Warmtepomp met radiatoren: werkt dat? Ja, en met propaan beter
Ja, een warmtepomp werkt met de radiatoren die er al hangen. Er is geen vloerverwarming nodig en de installatie hoeft niet opnieuw. De juiste vraag is een andere: hoe warm moet het water zijn om het huis op de koudste dagen warm te krijgen? Van die temperatuur hangen verbruik, vermogen en de keuze van de machine af. Hier zijn de cijfers, uit onze datasheets.
01
Waarom radiatoren heet water willen
Een radiator verwarmt door het temperatuurverschil tussen het water erin en de kamer. De norm die hem beoordeelt (EN 442) test hem met water van 75 °C in en 65 °C uit, bij 20 °C in de kamer: dat is het vermogen in de catalogus. Met water van 65 °C geeft dezelfde radiator ongeveer driekwart van die waarde; bij 55 °C ongeveer de helft. Een gasketel draait zonder moeite op 70-80 °C, en daarom heeft niemand zich ooit afgevraagd of de radiatoren thuis groot genoeg waren. Bij een warmtepomp loont die vraag, want hoe heter het water, hoe meer de machine verbruikt.
02
Hoeveel het voor de warmtepomp uitmaakt: de cijfers van de datasheets
Het cijfer dat voor het hele seizoen telt is de SCOP, het gemiddelde rendement over de winter in het gemiddelde Europese klimaat. De datasheets geven hem bij twee aanvoertemperaturen: 35 °C voor vloerverwarming en 55 °C voor radiatoren. De Kita X 7,5 heeft een SCOP van 5,61 bij 35 °C en SCOP 4,39 bij 55 °C; de Kita X 9 SCOP 5,16 en SCOP 4,11. In de praktijk: met radiatoren verbruikt de warmtepomp ongeveer een kwart meer dan met vloerverwarming, maar per kilowattuur stroom levert hij nog altijd vier kilowattuur warmte. Voor 1.000 kWh warmte vraagt de Kita X 7,5 ongeveer 230 kWh stroom met radiatoren en ongeveer 180 met vloerverwarming. Ook het vermogen verandert: bij +2 °C buiten geeft de Kita X 7,5 6,6 kW met water van 35 °C en 6,0 kW met water van 55 °C. Weinig, omdat propaan hoge temperaturen goed aankan.
03
Hoe heet het water wordt
Al onze lucht-water warmtepompen op propaan halen 70 °C aanvoer. Met water van 65 °C en 2 °C buiten geeft een Kita X 9 nog 7,0 kW en een Kita X 7,5 5,6 kW. De compressor zou hoger kunnen, tot 80 °C water, zoals andere machines op de markt. Wij blijven bij 70 °C voor een langere levensduur van de compressor. Om water van 80 °C te maken moet de compressor het gas naar een druk brengen die ver boven de aanzuigdruk ligt: de drukverhouding stijgt, de compressor werkt geforceerd en heet, en gaat niet lang mee. Wij willen dat hij vele jaren meegaat, geen vijf. Voor radiatoren is 70 °C ruim voldoende, en het grootste deel van de winter loopt het water veel lager. Propaan helpt: het condenseert bij een hogere temperatuur dan andere koudemiddelen en is het koudemiddel dat het best bij radiatoren past. Hoe een propaanmachine van binnen is gebouwd vertellen we in de tip over R290.
04
De test voor deze winter, voordat u iets verandert
U heeft geen berekening nodig, maar de ketel die u heeft. Zet in een koude periode de aanvoertemperatuur van de ketel op 55 °C en laat hem een paar dagen zo staan, met de thermostaten zoals u ze gewoonlijk heeft. Blijft het huis warm, dan zijn de radiatoren zo geschikt voor een warmtepomp. Blijft het huis warm bij 60-65 °C maar niet bij 55, dan is dat ook goed: de machine haalt dat, hij verbruikt op piekdagen iets meer. Blijft één kamer koud, dan ligt het aan die radiator, niet aan de installatie.
05
Als één kamer koud blijft
- die radiator vervangen door een grotere of een type met meer platen: zelfde plek, zelfde leidingen;
- er een ventilatorconvector hangen: die verwarmt met water van 40-45 °C en koelt in de zomer;
- de tocht dichten: een nieuw raam in die kamer is vaak meer waard dan een extra radiator;
- de andere kamers of de leidingen hoeven bijna nooit aangepakt te worden.
06
De watertemperatuur ligt niet vast: de installatie regelt hem
Bij een ketel is de aanvoer bijna de hele winter hetzelfde. Bij een warmtepomp niet: de regeling zet hem hoger op koude dagen en lager op zachte, op basis van de buitentemperatuur en die van de kamers. 70 °C wordt een paar dagen per jaar gehaald; de rest van de tijd is het water lauwer en stijgt de SCOP. Met HCC wordt 70 °C ook op koude dagen zelden gehaald: in plaats van de watertemperatuur te verhogen, verlengt de installatie de draaiuren. De radiatoren blijven langer lauw, het huis is even warm en de machine werkt waar hij het best presteert. Dat is het werk van de installatieregelaar HCC, die op de kamers stuurt en niet op het buffervat, zoals uitgelegd in de tip waarom een warmtepomp geen cv-ketel is. De energie-optimalisator gaat een stap verder: hij slaat warmte op in de muren wanneer stroom goedkoper is of de zonnepanelen leveren, en geeft die later terug.
07
Welke warmtepomp voor een huis met radiatoren
Voor een huis gaat het tot 20 kW. De Kita X van 7,5 en 9 kW past bij appartementen en kleine of zuinige huizen; voor de vrijstaande woning, grote of oude huizen en tweegezinswoningen is er onze nieuwe warmtepomp voor woningen. Het zijn propaan-monoblocs die onder -20 °C buiten werken. Het vermogen kopieert u niet van de ketel: een wandketel van 24 kW is zo groot om meteen warm water aan de kraan te maken, niet omdat het huis dat vraagt. Een warmtepomp kiest u op het vermogen dat op de koudste dag van de streek nodig is, met het water op radiatortemperatuur: hoe dat gaat staat in de tip over nuttig vermogen, en waarom hij daarna op half vermogen draait in die over dimensionering. De volledige datasheets staan op de pagina van de lucht-water warmtepompen.
08
Wat er verder verandert
- Warm tapwater: dezelfde machine verwarmt ook het water voor het huis, tot 70 °C, met een boiler in plaats van de ketel.
- Koelen: met alleen radiatoren niet; met ventilatorconvectoren of vloerverwarming koelt dezelfde warmtepomp in de zomer.
- Ketel: u hoeft hem niet te houden. Wie wil laat hem als reserve hangen, maar het huis wordt verwarmd door de warmtepomp.
- Zonnepanelen: de warmtepomp gebruikt stroom, en overdag komt een deel van het dak. De energie-optimalisator verschuift het verwarmen naar de zonuren.
- Subsidie: het vervangen van een ketel door een warmtepomp geeft in de meeste landen recht op nationale subsidie. Geen periodieke koudemiddelcontroles: propaan is geen F-gas.
- Oude radiatoren: radiatoren die lekken, roesten of vol slib zitten, vervang je hoe dan ook, met of zonder warmtepomp; op de installatie komt een vuilafscheider, zoals we uitleggen in het artikel over onderhoud.
09
Wat je vraagt aan wie de offerte maakt
- De warmteverliesberekening per kamer: die zegt hoeveel warmte elke kamer op de koudste dag nodig heeft, en dus of de radiator die er hangt volstaat.
- Controle van de radiatoren: afmetingen, aantal leden en bij welke watertemperatuur ze de kamer warm genoeg krijgen.
- De staat van de leidingen en de circulatie: diameters, kranen, slib, pomp.
- Hoe de watertemperatuur geregeld wordt: met een stooklijn op de buitentemperatuur, niet op een vaste waarde.
- Een offerte die noodzakelijke werken scheidt van werken die alleen aangeraden zijn.
10
Veelgestelde vragen
Kan ik een warmtepomp plaatsen met de radiatoren die ik al heb?
Ja. Hij wordt in plaats van de ketel op de bestaande installatie aangesloten. Doe eerst de test met de ketel op 55 °C: blijft het huis warm, dan zijn de radiatoren zo goed.
Op welke temperatuur werkt de warmtepomp met radiatoren?
Hij haalt 70 °C. Het grootste deel van de winter houdt de regeling hem lager, tussen 45 en 55 °C; bij 55 °C ligt de SCOP van de Kita X tussen 4,1 en 4,4.
Hoeveel verbruikt hij meer dan met vloerverwarming?
Ongeveer een kwart meer: de Kita X 7,5 heeft een SCOP van 5,61 bij 35 °C en SCOP 4,39 bij 55 °C. Voor 1.000 kWh warmte is ongeveer 230 kWh stroom nodig in plaats van 180.
Moet ik de radiatoren vervangen?
Meestal niet. Blijft één kamer koud bij de test, dan vervangt u die radiator of hangt u daar een ventilatorconvector.
Werkt hij ook als het erg koud is?
Ja. De lucht-water warmtepompen op propaan werken onder -20 °C buiten en geven bij +2 °C nog water van 65 °C.
Welk vermogen heeft een huis nodig?
Dat hangt af van de streek en het huis: meestal tussen 7,5 en 20 kW. U kiest op het vermogen van de koudste dag, niet op het vermogen van de ketel.
Zie ook: Thermostaat voor de warmtepomp: vloerkoeling, ventilo-convectoren en zones met één regeling · Hoeveel stroom verbruikt een warmtepomp: per dag, per jaar en per vermogen, met de cijfers van de datasheets · Warmtepomp en zonnepanelen: hoeveel het dak echt dekt, maand voor maand, en hoe u ze laat samenwerken · Hybride cv-ketel en hybride warmtepomp: wat ze echt zijn, en waarom wij ze niet maken · Onderhoud warmtepomp: wat moet er gebeuren, hoe vaak, wat is verplicht en hoe lang gaat hij mee · Stooklijn van de warmtepomp: wat het is, waarom hij 5 graden te hoog staat en hoe het zonder kan · Warmtepomp in een oud huis: het kan, ook met radiatoren, als je weet wat hij gaat verbruiken · Hogetemperatuurwarmtepomp: tot 70 °C, hoeveel meer verbruik en wanneer je hem echt nodig hebt · Warmtepomp of cv-ketel: de echte nadelen van een warmtepomp en hoe je ze voorkomt · Waterzijdig inregelen met een warmtepomp: radiatoren en vloerverwarming goed afstellen
Alle technische tips staan op de pagina van de reeks.
