Bufor do pompy ciepła: czy jest potrzebny, jaki wybrać, jak duży i jakich unikać
Bufor ciepła to zbiornik wody instalacji i najczęściej wyszukiwane akcesorium pompy ciepła: 9900 wyszukiwań miesięcznie w Niemczech, 5400 w Polsce, 3600 we Włoszech. Pytania są zawsze te same: czy jest potrzebny? Jaki typ? Ile litrów? Odpowiadamy na podstawie tego, co widzimy w instalacjach, i tego, co mówią normy, z dwoma ostrzeżeniami: niektóre zbiorniki źle współpracują z pompą ciepła, a za mały zasobnik ciepłej wody każe maszynie pracować dużo więcej, niż trzeba.
01
Do czego służy bufor
Bufor trzyma zapas wody między pompą ciepła a instalacją i ma trzy zadania. Daje maszynie objętość wody, na której pracuje, dzięki czemu robi długie cykle zamiast ciągle się włączać i wyłączać. Daje ciepło instalacji, gdy maszyna się odszrania, jak wyjaśniamy w artykule o odszranianiu. I oddziela obieg maszyny od obiegu pomieszczeń, które mają różne przepływy. Latem, jeśli maszyna także chłodzi, ten sam zbiornik trzyma zimną wodę: dlatego nasze bufory są zaizolowane i zrobione do ciepła i do chłodu.
02
Bufor nie powinien sterować maszyną
Tu leży najczęstszy błąd: wiele pomp ciepła włącza się i wyłącza, patrząc na czujnik w buforze. Bufor jednak szybko się nagrzewa i szybko stygnie, a maszyna go goni. Nasze maszyny z HCC regulują się według temperatury pomieszczeń, która zmienia się w godzinach, a nie w minutach: bufor zostaje kołem zamachowym, a nie termostatem. Wyjaśniamy to w artykule o tym, że pompa ciepła to nie kocioł i w tym o kompletnej instalacji.
03
Zwykły bufor tak, warstwowy nie
Do pompy ciepła polecamy zwykły bufor: zaizolowany zbiornik z wodą instalacji w jednej temperaturze. Bufor warstwowy jest zrobiony, by trzymać ciepłą wodę u góry, a zimną na dole, i jest pomyślany dla kotłów na drewno i kolektorów słonecznych, które pracują w wysokich temperaturach i z różnicami 20-30 stopni. Pompa ciepła pracuje inaczej: badanie znamionowe normy EN 14511 dla ogrzewania podłogowego robi się z wodą wchodzącą w 30 °C i wychodzącą w 35 °C, tylko 5 stopni, z dużym przepływem, który miesza warstwy; a maszyna działa tym lepiej, im niższa jest temperatura wody. Gorąca warstwa u góry nie jest jej potrzebna. Odradzamy go.
04
Wszystko w jednym z przegrodą: nie
Jest jeszcze zbiornik wszystko w jednym: jeden zbiornik z przegrodą w środku, pełną albo perforowaną, gdzie u góry pobiera się ciepłą wodę użytkową, a na dole wodę instalacji. Odradzamy go. Woda przechodzi z jednej strony na drugą i się miesza: instalacja zabiera ciepło CWU, CWU stygnie, a maszyna znów robi ciepłą wodę, i znowu. W ten sposób zużywa dwa razy więcej i żyje o połowę krócej. Jeśli obie części są naprawdę oddzielone, wtedy jest w porządku.
05
Bi-bufor: dwa zbiorniki jeden nad drugim
Bi-bufor to co innego. To dwa zbiorniki jeden nad drugim, oddzielone blachą i warstwą izolacji: u góry CWU, na dole ogrzewanie, i te dwie wody się nie stykają. Zajmuje miejsce jednego zbiornika i jest wygodny, gdy w domu jest mało miejsca. Mamy go w katalogu w czterech rozmiarach.
06
Ile litrów
W sprawie litrów reguły kciuka się nie zgadzają. Niemieckie źródła podają liczby od 10 do 50 litrów na kW mocy: norma EN 15450 wskazuje od 12 do 35 litrów na kW, wytyczne VDI około 20. Maszyna 10 kW potrzebowałaby więc od 120 do 350 litrów. Ważniejsze od reguły są dwie rzeczy: minimalna objętość wody, jakiej producent wymaga dla swojej maszyny, i instalacja. Ogrzewanie podłogowe ma już dużo wody w rurach, klimakonwektory mało. Nasze bufory mają od 100 do 1500 litrów, a wielkość dobiera się z projektantem do maszyny i instalacji. Większy znaczy też więcej straconego ciepła, jak widać niżej.
07
Za mały zasobnik to marnotrawstwo
To samo dotyczy zasobnika ciepłej wody. Pompa ciepła grzeje go, przestawiając zawór trójdrogowy: w tym czasie nie obsługuje ogrzewania i podnosi wodę do temperatury CWU. Z zasobnikiem 300 lub 500 litrów zawór przełącza się trzy razy dziennie. Z zasobnikiem 100 lub 150 litrów, wybranym z braku miejsca, maszyna musi przechodzić na CWU nawet co pół godziny, latem także w trakcie chłodzenia. To ogromne marnotrawstwo energii; a z ogrzewaniem płaszczyznowym maszyna ciągle skacze z niskiej temperatury na wysoką i zużywa się dużo szybciej.
08
Ile traci zbiornik
Ciepły zbiornik traci ciepło przez cały dzień, a unijna etykieta energetyczna to mierzy: klasa zależy od traconych watów w stosunku do litrów (rozporządzenie UE 812/2013). Na granicy klas zbiornik 300 litrów traci 36 W w klasie A+, 70 W w klasie B i 98 W w klasie C: jeśli jest ciepły cały rok, to 319, 614 i 860 kWh. Strata rośnie z różnicą między wodą a pomieszczeniem: bufor w 35 °C traci mniej niż zasobnik w 50 °C. Dlatego liczy się izolacja, a zbiornik powinien mieć właściwą wielkość, nie największą możliwą.
09
Dobrze zrobiona kotłownia
W porządnej kotłowni bufor, zasobnik i uzdatnianie wody stoją blisko siebie, z krótkimi, zaizolowanymi rurami. Latem bufor i rury zimnej wody trzeba zaizolować materiałem przeciwkondensacyjnym: poniżej punktu rosy powietrze z pomieszczenia skrapla się na nich. A wodę instalacji trzeba uzdatniać, bo brud, który osiada w zbiorniku, trafia do wymienników. Kto co sprawdza i jak często, piszemy w artykule o serwisie.
10
O co zapytać instalatora
Pięć pytań. Jaki bufor montuje: zwykły, nie warstwowy i nie wszystko w jednym. Ile litrów i dlaczego, wychodząc od minimalnej objętości maszyny i wody, która już jest w instalacji. Jaką klasę energetyczną ma zbiornik. Jak duży jest zasobnik ciepłej wody: przy 100-150 litrach maszyna będzie przechodzić na CWU za często. I co steruje maszyną, czujnik w buforze czy pomieszczenia. Jeśli chcesz opinii o swojej instalacji, zapytaj nas.
11
Najczęstsze pytania
Czy pompa ciepła potrzebuje bufora?
W większości instalacji tak: daje maszynie objętość wody na długie cykle, daje ciepło podczas odszraniania i oddziela obieg maszyny od obiegu pomieszczeń. Wielkość zależy od maszyny i od wody, która już jest w instalacji.
Czy bufor warstwowy jest lepszy?
Z pompą ciepła nie: bufor warstwowy jest pomyślany dla drewna i solarów, które pracują w wysokich temperaturach. Pompa ciepła działa najlepiej z możliwie najniższą temperaturą wody, a jej przepływ miesza warstwy.
Czy można użyć zbiornika wszystko w jednym do ogrzewania i CWU?
Odradzamy, jeśli obie części są w tej samej wodzie, oddzielone tylko pełną lub perforowaną przegrodą: woda się miesza, maszyna ciągle robi ciepłą wodę od nowa, zużywa dwa razy więcej i żyje o połowę krócej. W porządku, jeśli są oddzielone, jak w bi-buforze.
Ile litrów powinien mieć bufor?
Źródła podają od 10 do 50 litrów na kW; EN 15450 wskazuje 12-35 litrów na kW. Liczy się minimalna objętość wymagana przez producenta i woda już obecna w instalacji.
Jak duży powinien być zasobnik ciepłej wody?
Przy 300-500 litrach maszyna przechodzi na CWU trzy razy dziennie; przy 100-150 litrach nawet co pół godziny, z marnotrawstwem energii i większym zużyciem.
Ile traci bufor?
Zależy od klasy energetycznej: na granicy klas zbiornik 300 litrów traci 36 W w A+ i 98 W w C, czyli od 319 do 860 kWh, jeśli jest ciepły cały rok.
Czy bufor powinien sterować pompą ciepła?
Lepiej nie: szybko się nagrzewa i stygnie, a maszyna ciągle się włącza i wyłącza. Z HCC maszyna reguluje się według temperatury pomieszczeń.
Zobacz też: Pompa ciepła do CWU: osobny podgrzewacz czy pompa ciepła instalacji · Chłodzenie pompą ciepła: podłogówka czy klimakonwektory, jaka sprawność i co jest potrzebne
Wszystkie porady techniczne są na stronie rubryki.
