Onderhoud warmtepomp: wat moet er gebeuren, hoe vaak, wat is verplicht en hoe lang gaat hij mee
Een warmtepomp heeft geen vlam, geen rookgassen, geen schoorsteen en geen brander: hij vraagt minder onderhoud dan een cv-ketel, maar niet nul. Hier staat wat er echt slijt, wat de eigenaar zelf kan doen, wat de monteur moet doen en hoe vaak, en wat de regels vragen. Het geldt voor de woning met een lucht-water warmtepomp en voor de bedrijfshal met een Kita Air.
01
Wat er slijt aan een warmtepomp
De compressor is hermetisch en werkt binnen zijn grenzen: hij wordt niet gereviseerd. Aandacht vragen de delen die met lucht en water in contact komen: de buitenbatterij, die bladeren, stof en pollen verzamelt en in de winter berijpt; de ventilator; de condensafvoer, die in de winter kan verstoppen of bevriezen; het filter van de installatie (vuilafscheider) en, bij lucht-lucht, het filter van de binnenunit. Een vuile batterij wisselt minder warmte uit: de machine draait langer voor hetzelfde resultaat, ontdooit vaker en verbruikt meer. Het is hetzelfde mechanisme dat we uitleggen in het artikel over ontdooien.
02
Hoe vaak moet een warmtepomp onderhouden worden
Eén keer per jaar, voor de winter, is de regel voor een warmtepomp die verwarmt. Koelt dezelfde machine in de zomer ook, zoals de Kita Air in bedrijfshallen, dan schrijft de handleiding twee controles per jaar voor, één per seizoen. Waar stof, spanen, pollen of smog is, moet de batterij vaker bekeken worden: in een werkplaats of een schrijnwerkerij zelfs elke drie maanden.
03
Wat de eigenaar zelf kan doen
- De buitenunit vrijhouden: geen bladeren, hoog gras, sneeuw of voorwerpen voor de ventilator of achter de batterij. De lucht moet kunnen stromen.
- Controleren of het condens wegloopt: in de winter hoort er water of ijs op de grond onder de machine te liggen, niet in de machine.
- Bij lucht-lucht het filter van de binnenunit reinigen, dat er zonder gereedschap uit schuift.
- De waterdruk van de installatie hoeft niemand met de hand te controleren: op onze lucht-water warmtepompen meet de machine hem met een druksensor. Zakt de druk, dan geeft de warmtepomp een alarm; zakt hij te ver, dan stopt hij voordat hij zonder water draait.
- De lamellen niet verbuigen en geen hogedrukreiniger gebruiken: de lamellen zijn scherp en verbogen leveren ze minder.
- Voor elke handeling de hoofdschakelaar uitzetten: de machine kan vanzelf weer starten.
04
Wat de monteur doet
De handleiding van onze lucht-water warmtepompen schrijft elke 12 maanden voor: reinigen van de lamellen van de batterij, de ventilatorbladen en het rooster met perslucht, geblazen in de richting van de lamellen; controleren of de condensafvoer vrij is en de lekbak reinigen; de magnetische vuilafscheider controleren en reinigen; het koudemiddelcircuit met een lekdetector controleren; de elektrische aansluitingen controleren; leidingen controleren op corrosie en lekken. Elke 3 jaar de trillingsdempers. Bij de Kita Air komen de reiniging van de batterij van de binnenunit en elke 4 jaar de vervanging van het veiligheidsventiel van het koudemiddelcircuit erbij. Bij alle machines leest de monteur op het bedieningspaneel de alarmhistorie en de werktemperaturen: daar ziet hij of de machine te vaak heeft ontdooid of buiten haar condities heeft gewerkt.
Het koudemiddelcircuit gaat bij gewoon onderhoud niet open. Moet er ingegrepen worden, dan vraagt de handleiding bij propaanmachines R290 een koeltechnicus die gekwalificeerd is voor brandbare koudemiddelen (EN 378-4 of IEC 60335-2-40) en door ons is opgeleid.
05
Wat verplicht is
- F-gassenverordening (EU 2024/573). Die gaat alleen over gefluoreerde gassen. Onze lucht-water warmtepompen met propaan R290 vallen er niet onder: geen periodieke lekcontrole, geen logboek. De Kita Air werkt met R32, een gefluoreerd gas: de jaarlijkse lekcontrole en de registratie beginnen boven 5 ton CO₂-equivalent, dus boven 7,4 kg R32. De Kita Air heeft 7,4 kg vulling en blijft er net onder; de Kita Air Plus (8 kg) en de kanaalversie (8,4 kg) zitten erboven: één controle per jaar door een gecertificeerde koeltechnicus, met registratie.
- Nationale regels. Periodieke keuringen van verwarmingsinstallaties verschillen per land. Vraag uw installateur wat bij u geldt.
06
Hoe lang gaat een warmtepomp mee
Een goed gebruikte warmtepomp gaat zo’n 20 jaar mee. Goed gebruikt betekent vooral één ding: hoe hard de compressor moet persen, dus de verhouding tussen de uitgaande en de ingaande druk. Met goed berekende vloerverwarming gaat het water naar 30-35 °C, werkt de compressor licht en veroudert hij langzaam. Met radiatoren op 55 °C en warm tapwater op 60-70 °C is het drukverschil groter en verbruikt de compressor zijn levensduur sneller; in het artikel over radiatoren leggen we uit hoe je de aanvoertemperatuur laag houdt.
Slijtdelen zoals de ventilator, de circulatiepomp, kleppen en sensoren worden vervangen. Wat de levensduur verkort, is jarenlang slecht werken: een vuile batterij, lucht of slib in de installatie, een te grote machine die steeds aan- en uitslaat. Daarom is de juiste dimensionering, waarover we het hebben in het artikel over de inverter, ook onderhoud.
07
In het bedrijf: de Kita Air
In een bedrijfshal hoort onderhoud bij de productie: een machine die in de winter verwarmt en in de zomer koelt, draait het hele jaar. Twee bezoeken per jaar, voor de zomer en voor de winter; filters van de binnenunit vaker reinigen waar productiestof is; voor de Plus- en kanaalversies de jaarlijkse F-gascontrole met registratie. Onze dealers bieden een onderhoudscontract met geplande bezoeken en, waar nodig, de F-gascontrole: wie een hal heeft die het hele jaar draait, neemt het meestal.
08
Fouten die je moet vermijden
- De batterij reinigen met een hogedrukreiniger of een borstel: verbogen lamellen, verloren rendement.
- De buitenunit inpakken met hagen, zeilen of overkappingen om hem te beschermen: hij stikt.
- Een alarm negeren dat steeds terugkomt: het paneel slaat het op, de monteur leest het.
- Het koudemiddelcircuit laten openen door iemand zonder de kwalificatie voor dat gas.
09
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet een warmtepomp onderhouden worden?
Eén keer per jaar als hij alleen verwarmt, twee keer als hij in de zomer ook koelt; vaker waar stof is.
Is onderhoud van een warmtepomp verplicht?
De F-gaslekcontrole geldt alleen voor gefluoreerde gassen boven 5 ton CO₂-equivalent: propaanwarmtepompen R290 vallen er niet onder. Andere keuringen hangen af van de nationale regels: vraag het uw installateur.
Kan ik mijn warmtepomp zelf schoonmaken?
De buitenkant wel: bladeren, sneeuw, filter van de binnenunit, controle van de condensafvoer. De waterdruk bewaakt de machine zelf en ze geeft een alarm als hij zakt. De lamellen en alles achter de panelen zijn voor de monteur, met de stroom eraf.
Hoe lang gaat een warmtepomp mee?
Goed gebruikt zo’n 20 jaar. Langer met goed berekende vloerverwarming, waar de compressor licht werkt; korter met radiatoren op hoge temperatuur en veel warm water op 60-70 °C, waar het drukverschil groter is.
Wie onderhoudt een Templari warmtepomp?
Onze dealers, ook met een onderhoudscontract: geplande bezoeken en de F-gascontrole waar nodig.
Wat gebeurt er zonder onderhoud?
Een stijgend verbruik, vaker ontdooien, lawaai en vroeg of laat een storing midden in de winter.
Zie ook: Buffervat voor de warmtepomp: nodig? Welk type, hoe groot en welke te vermijden · Geluid van een warmtepomp: hoeveel decibel, hoe ver van de buren en waarom hij ‘s winters luider is · Warmtepomp installeren: waar plaatsen, wat je nodig hebt en hoe het gaat, stap voor stap · Hoe lang gaat een warmtepomp mee: levensduur, wat slijt en wat hem langer laat meegaan · Warmtepomp storing, wordt niet warm of verbruikt te veel: de echte oorzaken
Alle technische tips staan op de pagina van de rubriek. De volgende over twee weken.
