Warmtepomp met ijs, damp of water eronder: wat normaal is en wanneer je de service belt
In de winter zie je de warmtepomp dingen doen die een cv-ketel nooit doet: hij bevriest, blaast een dampwolk uit, laat water achter. In Duitsland wordt „Wärmepumpe vereist” 590 keer per maand gezocht en „Wärmepumpe dampft” 480 keer; in Frankrijk „pompe à chaleur givre” 170 keer per variant. Hier leggen we uit waarom het gebeurt, waar het water heen moet en wanneer je de service moet bellen.
01
Waarom de batterij rijp vormt
Om warmte uit de lucht te halen moet de buitenbatterij kouder zijn dan de lucht. Lucht draagt waterdamp, en hoe kouder ze is, hoe minder ze kan vasthouden: een kilogram lucht van +2 °C met 85% vochtigheid bevat 3,7 gram water, maar tegen een batterij van −5 °C kan ze er maar 2,5 houden. De rest zet zich als rijp op de lamellen. Waarom de afstand tussen de lamellen telt, staat in het artikel over de lamellen.
02
Hoeveel vermogen de rijp kost
Een team van de Universiteit van Aarhus en het Danish Technological Institute berekende hoeveel een batterij verliest die bij lucht van +2 °C berijpt: na een uur zonder ontdooien 9% van het vermogen bij 50% luchtvochtigheid, 34% bij 85%. Daarom moet het toestel de rijp ontdooien, en het telt wanneer: de onze ontdooien als de batterij dicht zit, niet op de klok, zoals we uitleggen in het artikel over ontdooien.
03
De damp is het ontdooien
Bij het ontdooien draait het toestel de kringloop een paar minuten om: de batterij wordt warm, de rijp smelt en een deel verdampt in de koude lucht. Dat is de witte wolk die opstijgt terwijl de ventilator stilstaat. Het is geen rook: er brandt niets, het is water. Na het ontdooien start de ventilator weer en verdwijnt de wolk.
04
Waar het water heen moet
Het ontdooiwater loopt uit de bak onder het toestel, en op vochtige dagen is dat veel. Het moet naar een plek waar het niet bevriest en niet hindert: nooit op een pad of stoep, waar het in de winter een ijsplaat wordt; in een grindbed onder de vorstdiepte van de grond, of in een afvoer waar de gemeente dat toestaat, met een vorstvrije leiding. Het toestel hoort verhoogd te staan, zodat sneeuw de batterij niet dichtzet en het water weg kan. Hoe het geplaatst wordt, staat in het artikel over installatie.
05
Wanneer je de service belt
Rijp die komt en gaat, een paar minuten damp en druppelend water zijn normale werking. Laten nakijken: een batterij die al uren helemaal wit is terwijl het huis afkoelt, voortdurend damp met draaiende ventilator, een ijsblok dat onder het toestel groeit en ventilatorbladen die ijs of sneeuw raken. Wat elk jaar wordt gecontroleerd, staat in het artikel over onderhoud.
06
Bij echte kou minder rijp
Het klinkt vreemd, maar de ergste rijp komt niet bij droge vorst: bij −10 °C draagt een kilogram lucht met 85% vochtigheid 1,4 gram water, minder dan de helft van bij +2 °C. De lastigste dagen zijn vochtige dagen rond nul, met mist of natte sneeuw. Hoe het toestel onder nul werkt, staat in het artikel over vorst. Wil je een mening over je installatie, vraag ons om informatie.
07
Veelgestelde vragen
Is het normaal dat een warmtepomp bevriest?
Ja: de buitenbatterij werkt onder nul en het vocht uit de lucht zet zich erop als rijp. Het toestel ontdooit die. Niet normaal is het als de batterij urenlang helemaal wit blijft en het huis afkoelt.
Waarom rookt mijn warmtepomp?
Het is geen rook maar damp: bij het ontdooien wordt de batterij warm, de rijp smelt en een deel verdampt in de koude lucht. Het duurt een paar minuten, met stilstaande ventilator.
Waarom komt er water onder de warmtepomp?
Het is de gesmolten rijp van het ontdooien. Het moet naar een grindbed of een vorstvrije afvoer, nooit op een pad.
Waar moet het condenswater van een warmtepomp heen?
In een grindbed onder de vorstdiepte, of in een afvoer waar de gemeente dat toestaat, met een vorstvrije leiding. Niet op stoepen of paden, waar het bevriest.
Wanneer vormt een warmtepomp de meeste rijp?
Bij vochtige lucht rond nul, mist of natte sneeuw. Bij droge vorst draagt de lucht weinig water en groeit de rijp langzamer.
Wanneer bel je de service?
Als de batterij al uren wit is en het huis afkoelt, als er ook met draaiende ventilator damp uitkomt, als er onder het toestel een ijsblok groeit of als de bladen ijs of sneeuw raken.
Bronnen: Alvandifar, Kristófersson, Forooghi, Frost formation non-uniformity in a multi-circuit V-shape evaporator, International Journal of Refrigeration 157 (2024) · WMO, Guide to Instruments and Methods of Observation (WMO-No. 8), Magnus
Zie ook: Warmtepomp storing, wordt niet warm of verbruikt te veel: de echte oorzaken
Alle technische tips staan op de pagina van de rubriek.
