Warmtepomp of pelletketel: rendement, ruimte, fijnstof en onderhoud vergeleken
Wie de gas- of olieketel vervangt, vraagt zich vaak af: pellets of een warmtepomp? In Duitsland wordt „Pelletheizung oder Wärmepumpe” 1.300 keer per maand gezocht per variant, in Polen „pompa ciepła czy pellet” 260 keer, in Nederland minder, met dezelfde vraag. Hier vergelijken we beide wegen op wat elke dag telt: rendement, ruimte, leveringen, schoorsteen, fijnstof, zomer en radiatoren. Prijzen noemen we niet: die verschillen per land en per jaar.
01
Twee heel verschillende manieren van verwarmen
Een pelletketel verbrandt geperst hout: de warmte die hij geeft is hooguit wat in de pellets zit, min wat door de schoorsteen gaat. Een warmtepomp verbrandt niets: hij haalt warmte uit de buitenlucht naar binnen, en per kilowattuur stroom geeft hij er drie, vier of vijf aan warmte. Hoe dat werkt, leggen we uit in het artikel over hoe een warmtepomp werkt.
02
Het rendement: wat het EU-label zegt
De Europese Unie meet ketels en warmtepompen met hetzelfde getal, het seizoensgebonden rendement ηs op het energielabel: hoeveel nuttige warmte je over een seizoen uit primaire energie haalt. Voor een biomassaketel tot 20 kW is het wettelijke minimum 75% (Verordening (EU) 2015/1189); voor een warmtepomp 110%, en 125% voor lagetemperatuurwarmtepompen (Verordening (EU) 813/2013). Onze Kita X haalt 172,7% met water van 55 °C en 221,5% met water van 35 °C.
03
Ruimte, leveringen, as en schoorsteen
Een pelletketel vraagt een ruimte, een pelletopslag, zakken of silo, leveringen, as om te legen, een rookkanaal en het vegen ervan. Een lucht-water monoblok warmtepomp staat buiten: binnen blijven het buffervat en de boiler, geen rookkanaal en geen as. Hoe hij geïnstalleerd wordt, staat in het artikel over installatie.
04
Fijnstof
Elke verbranding maakt stof. Automatische biomassaketels mogen volgens de Europese verordening tot 40 mg/m³ stof uitstoten, handmatige tot 60. In Duitsland berekende het Umweltbundesamt dat houtkachels en houtketels van huishoudens in 2016 17% van de uitstoot van fijnstof PM2,5 veroorzaakten, evenveel als al het wegverkeer. Een warmtepomp verbrandt in huis niets.
05
In de zomer
Een pelletketel koelt niet in de zomer, en voor warm water moet hij aanslaan of de plaats laten aan een ander toestel. Een lucht-water warmtepomp koelt in de zomer, zoals we uitleggen in het artikel over koelen, en maakt het hele jaar warm water; in de zonnige uren kan de stroom van de zonnepanelen komen, zoals in het artikel over warmtepomp en zonnepanelen.
06
Radiatoren en oude huizen
Pellets halen makkelijk 70-80 °C, daarom zijn ze geliefd bij wie oude radiatoren heeft. Maar ook de warmtepomp komt daar: onze lucht-water op propaan geven 70 °C, en in de huizen met alleen radiatoren die Fraunhofer ISE mat, lag het water gemiddeld op 38,5 °C. Meer in het artikel over hoge temperatuur en in dat over het oude huis.
07
Pellets en warmtepomp samen?
Sommigen denken eraan beide te houden. Dat betekent twee warmteopwekkers, twee keer onderhoud, de schoorsteen en de opslag. Een goed gedimensioneerde warmtepomp die 70 °C haalt en onder -20 °C werkt, verwarmt het huis alleen: daarom stellen we wie aan hybride denkt een echte warmtepomp voor, zoals in het artikel over hybride.
08
Wat je vraagt voordat je beslist
Vijf vragen. Welk seizoensrendement ηs beide toestellen hebben, afgelezen op het label. Waar de pellets liggen en wie ze levert. Hoe en hoe vaak de schoorsteen geveegd wordt. Of er in de zomer gekoeld moet worden. En of de radiatoren volstaan met water van 55-70 °C. Wil je een mening over je huis, vraag ons om informatie.
09
Veelgestelde vragen
Is een warmtepomp of een pelletketel beter?
Dat hangt van het huis af, maar de warmtepomp heeft een hoger seizoensrendement (de Kita X 172,7% bij 55 °C tegen een wettelijk minimum van 75% voor biomassaketels), verbrandt niets in huis, heeft geen schoorsteen of as en koelt in de zomer.
Hoe zuinig is een pelletketel vergeleken met een warmtepomp?
De EU-verordening vraagt biomassaketels tot 20 kW minstens 75% seizoensrendement, warmtepompen minstens 110%. Onze Kita X haalt 221,5% met water van 35 °C.
Vervuilt een pelletketel?
Elke verbranding maakt stof: de EU-verordening staat tot 40 mg/m³ toe voor automatische ketels. In Duitsland veroorzaken houtkachels en houtketels van huishoudens 17% van het fijnstof PM2,5 (Umweltbundesamt).
Kun je pellets en een warmtepomp combineren?
Dat kan, maar het betekent twee warmteopwekkers, twee keer onderhoud, de schoorsteen en de opslag. Een goed gedimensioneerde warmtepomp verwarmt het huis alleen.
Zijn pellets beter met radiatoren?
Niet per se: onze lucht-water op propaan halen 70 °C, en vaak volstaan de radiatoren met lager water. Doe eerst de test met de ketel op een lagere temperatuur.
Hoeveel ruimte hebben pellets nodig?
Een stookruimte en een droge opslag voor zakken of een silo. Een lucht-water warmtepomp staat buiten en laat binnen alleen buffervat en boiler.
Bronnen: Reg. (UE) 2015/1189 · Reg. (UE) 813/2013 · Umweltbundesamt, Feinstaub aus Holzfeuerungen
Alle technische tips staan op de pagina van de rubriek.
