Pompa ciepła jednofazowa czy trójfazowa: co wybrać i jaka moc przyłączeniowa
W Polsce „pompa ciepła jednofazowa” jest wyszukiwana 90 razy w miesiącu, „jednofazowa czy trójfazowa” 40 razy. Krótka odpowiedź: jedna faza wystarcza tylko małym urządzeniom, a i wtedy nie jest najlepszym wyborem. Dla domu, który przechodzi na pompę ciepła, zalecamy przyłącze trójfazowe.
01
Jedna faza i trzy fazy: czym się różnią
Przyłącze jednofazowe doprowadza do domu jedną fazę 230 V, trójfazowe trzy fazy z napięciem 400 V między nimi. Ta sama moc przy trzech fazach rozkłada się na trzy przewody. Jedna z naszych pomp ciepła 12 kW przy -7 °C i wodzie do grzejników 55 °C daje 10,09 kW przy COP 2,06: pobiera 4,9 kW. Na jednej fazie to 21 A, na trzech fazach 7 A na fazę. Ile pompa ciepła zużywa w ciągu roku, piszemy w artykule o zużyciu prądu.
02
Jaka moc przyłączeniowa w Polsce
Według Energa Operator przyłącze jednofazowe 230 V kończy się na 32 A, czyli 5,5-6,0 kW; standardowy dom jednorodzinny ma 12,5 kW w układzie trójfazowym. Tauron radzi przyłącze trójfazowe temu, kto przechodzi na ogrzewanie elektryczne. Zwiększenie mocy zleca się operatorowi sieci; opłatę liczy się od przyrostu mocy, na przykład w taryfie PGE na 2026 r. 15,84 zł/kW przy przyłączu napowietrznym i 92,02 zł/kW przy kablowym.
03
Na końcu linii napięcie spada
Dom blisko stacji transformatorowej nie ma problemów. Im dalej, tym bardziej liczy się kabel: duży pobór na jednej fazie obniża napięcie tej fazy i wprowadza asymetrię w sieci trójfazowej. Przypadek jednego z nas: ostatni dom na linii, 1500 metrów od stacji, kable sprzed pięćdziesięciu lat, a na linii pompy ciepła, klimatyzatory, kuchnie elektryczne i fotowoltaika. W dzień fotowoltaika oddająca energię do sieci podnosi napięcie, wieczorem odbiorniki je obniżają: na jednej fazie wahało się od 192 do 253 V. Norma EN 50160 wymaga 207-253 V przez 95% czasu i nigdy poniżej 195,5 V. Rozwiązaniem było przyłącze trójfazowe i rozłożenie odbiorników na trzy fazy. Fotowoltaikę z pompą ciepła opisujemy w artykule o fotowoltaice.
04
Jedna faza tylko dla małych urządzeń
Małe pompy ciepła są też jednofazowe. To nie jest najlepszy wybór: cały prąd płynie jednym przewodem, napięcie tej fazy spada, a moc przyłącza robi się ciasna dla reszty domu. Kto przechodzi na pompę ciepła, zwykle dokłada płytę indukcyjną, fotowoltaikę, czasem samochód elektryczny: przy trzech fazach te odbiorniki się rozkładają. Nasze urządzenia od 18 kW są wyłącznie trójfazowe.
05
Czy warto przejść na trzy fazy?
Jeśli zmiana kosztuje kilkaset złotych, do równowartości około 1000 euro, przyłącze trójfazowe opłaca się bez wątpienia. Wniosek składa się u operatora sieci; w domu elektryk doprowadza trzy fazy do rozdzielnicy i do urządzenia. Jeśli chcesz opinii o swoim domu, napisz do nas.
06
Najczęstsze pytania
Pompa ciepła jednofazowa czy trójfazowa?
Trójfazowa, jeśli to możliwe: prąd rozkłada się na trzy przewody, napięcie spada mniej, a moc zostaje na kuchnię i oświetlenie. Jednofazowa nadaje się do małych urządzeń.
Do jakiej mocy wystarczy przyłącze jednofazowe?
Według Energa Operator do 32 A, czyli 5,5-6,0 kW; standardowy dom jednorodzinny ma 12,5 kW w trzech fazach.
Ile kosztuje zwiększenie mocy przyłączeniowej?
Opłatę liczy się od przyrostu mocy, a stawki zależą od operatora: na przykład w taryfie PGE na 2026 r. 15,84 zł/kW przy przyłączu napowietrznym i 92,02 zł/kW przy kablowym.
Dlaczego wieczorem spada napięcie?
Jeśli dom stoi daleko od stacji transformatorowej, odbiorniki na tej samej fazie obniżają napięcie; w dzień fotowoltaika oddająca energię je podnosi. Przy trzech fazach obciążenie się rozkłada.
Ile prądu pobiera pompa ciepła 12 kW?
Nasze urządzenie 12 kW przy -7 °C i wodzie 55 °C pobiera 4,9 kW: około 21 A na jednej fazie, około 7 A na fazę przy trzech fazach.
Wszystkie porady techniczne są na stronie cyklu.
